ឯកសារដ៏កម្រស្ដីពីការបែកបាក់បន្ទាយលង្វែក! នេះជាប្រវត្តិសាស្ដ្រដែលកូនខ្មែរគ្រប់រូបគួរដឹង!
Connect with us

គួរដឹង

ឯកសារដ៏កម្រស្ដីពីការបែកបាក់បន្ទាយលង្វែក! នេះជាប្រវត្តិសាស្ដ្រដែលកូនខ្មែរគ្រប់រូបគួរដឹង!

បរិបទនៃសន្ធិសញ្ញាសម្ព័ន្ធមេត្រីភាពខ្មែរ~សៀមដើម្បីឲ្យងាយយល់ យើងត្រូវត្រឡប់ទៅមើលលបរិបទនៃការចងសម្ព័ន្ធមេត្រីភាព និងការសង្កត់ឲ្យសៀមព្រមធ្វើមាតុភូមិនិវត្តន៍នៃមហាខេត្តនៅភាគខាងលិចរបស់កម្ពុទេសដូចជា៖ ច័ន្ទបុរី (រួមទាំងត្រាត និងរយ៉ោង) បស្ចិមបុរី (រួមទាំងស្រះកែវ និងនគរនាយក) ដែនរដ្ឋបាលនគរាជសីមា (រួមបញ្ចូលទាំងខេត្តជួរភ្នំដងរ៉ែក បុរីរម្យ ស្រីស្លាកែត សុរិន្ទ និងឧប្បល្លៈធានី) មកជាដែនដីរបស់កម្ពុទេសវិញ។

ដោយរងការឈ្លានពានពីសំណាក់នគរហង្សាវតី(ភូមា)យ៉ាងខ្លាំង ហើយដោយមើលឃើញពីសម្ថភាពកងទ័ពដ៏អង្គអាចក្លាហានរបស់លង្វែក ក្រោមព្រះបញ្ញាញាណវែងឆ្ងាយរបស់ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ ព្រះបាទបរមិន្ទមហារាជ ឬព្រះបរមរាជាទី ៣ (រាជ្យឆ្នាំគ.ស ១៥៦៦~១៥៧៦) ដែលបានលើកទ័ពទៅសង្កត់ឡោមព័ទ្ធក្រុងស្រីអយុធ្យា៣លើក ក្នុងឆ្នាំគ.ស ១៥៧០, ១៥៧២ និង ១៥៧៤ និងបានដឹងថាខ្មែរបានឈ្នះសង្គ្រាមលាវ ដោយប្រើទ័ពតិចយកឈ្នះលើទ័ពដ៏ច្រើនរបស់នគរលានដំរីស្រីនាគតនហ៊ុតផង (លាវឈ្លានពានក្រោយមិនគោរពពាក្យសច្ចៈក្នុងការភ្នាល់ជល់ដំរី ដាក់តំណាំងនគរ ក្នុងឆ្នាំគ.ស ១៥៧២ ។

ព្រះពញាសេដ្ឋាធិរាជបានលើកទ័ពមកទាំងពីរច្រក ជើងគោក១សែននាក់ និងដំរី សេះជាច្រើនពាន់ក្បាល និងទ័ពជើងទឹក៥មុឺននាក់ តាមដងទន្លេមេគង្គ) សៀមក្នុងរាជ្យ ព្រះបាទមហាធម្មរាជា (ឆ្នាំគ.ស ១៥៦៨~១៥៨៩ ត្រូវជាព្រះបិតារបស់ព្រះបាទនរេស្វារៈ ឆ្នាំគ.ស ១៥៨៩~១៦០៤) បានយល់ព្រមបង្កើតសន្ធិសញ្ញាសម្ព័ន្ធមេត្រីភាពក្នុងឆ្នាំគ.ស ១៥៧៥ នៅអាងសីលា ។
«សេចក្តីសំខាន់សន្ធិសញ្ញាជារួមមាន៖

១~ នគរទាំងពីរប្តេជ្ញាចងសម្ព័ន្ធមេត្រីភាពជាមួយគ្នាជាបងប្អូន ហើយមិនមានការឈ្លានពានគ្នាតទៅទៀតឡើយ ។
២~ សៀមត្រូវព្រមប្រគល់មហាខេត្តខ្មែរទាំងបី មាន ច័ន្ទបុរី បស្ចិមបុរី និងនគរាជសីមា ដែលធ្លាប់វាយយកទៅគ្រប់គ្រង ឲ្យស្ថិតក្នុងដែនដីរបស់កម្ពុទេសវិញ ។
៣~ នគរទាំងពីរនឹងត្រូវជួយគ្នាទៅវិញទៅមក ប្រសិនបើមានការឈ្លានពានពីសត្រូវខាងក្រៅ ។»

លេសរំលាយសន្ធិសញ្ញាសម្ព័ន្ធមេត្រីភាពខ្មែរ~សៀម

ក្រោយពីខ្មែរបានគ្រប់គ្រងលើមហាខេត្តទាំងបីវិញនគរទាំងពីរបានរស់នៅជាសុខសាន្តមិនមានការឈ្លានពានគ្នាទៅវិញទៅមកឡើយ ។ លុះដល់ឆ្នាំគ.ស១៥៨៥ នគរហង្សាវតីដោយមានក្តីព្រួយបារម្ភពីការរីកចំរើនរបស់នគរស្រីអយុធ្យា និងការចង់ប្រកាសឯករាជ្យចេញពីចំណុះហង្សាវតីរបស់សៀមផង ភូមាក៏បានសម្រេចចិត្តលើកទ័ព ២៥មុឺននាក់មកវាយក្រុងស្រីអយុធ្យា ។

ដោយខ្មែរ~សៀម មានសន្ធិសញ្ញាសម្ព័ន្ធមេត្រីផង ខាងលង្វែកក្នុងរាជ្យព្រះបាទសត្ថា ឬព្រះបរមរាជាទី ៤ (រាជ្យឆ្នាំគ.ស ១៥៧៦~១៥៨៦)ក៏បានចេញព្រះរាជបញ្ជាឲ្យព្រះបាទស្រីសុរិយោពណ៌ដែលជាព្រះឧបរាជ រៀបចំកងទ័ពចំនួន២មុឺននាក់ទៅជួយការសឹកក្រុងស្រីអយុធ្យា ។

តាមការស្រាវជ្រាវប្រវត្តិសាស្ត្រជាតិនិយមរបស់សៀមបានអះអាងថា ការសឹកសង្គ្រាមលើកនេះ សៀមមិនបានឃើញការជួយច្បាំងពីកងទ័ពលង្វែកតាមសមគួរទេ គេឃើញតែកងទ័ពលង្វែកជាកងទ័ពជួរក្រោយ ហើយចាំប្រមូលតែជ័យភ័ណ្ឌប៉ុណ្ណោះ ពួកមេទ័ពសៀមមានការមិនពេញចិត្តយ៉ាងខ្លាំង ។

ព្រះបាទនរេស្វារៈ បានយល់ឃើញថា ការសឹកលើកនេះ នឹងអាចឈ្នះហង្សាវតីដោយមិនចាំបាច់មានការជួយពីកងទ័ពលង្វែកឡើយ ប៉ុន្តែបើដេញកងទ័ពលង្វែកទៅវិញក្រែងខុសព្រះរាជប្រពៃណី ដែលព្រះបីតាបានចងសម្ព័ន្ធមេត្រីភាពយូរមកហើយ ។ ពួកមេទ័ពសៀមទាំងឡាយក៏គិតរកឧបាយដើម្បីដេញព្រះបាទសុរិយោពណ៌ត្រឡប់ទៅនគរវិញ ។

ដំបូងពួកមេទ័ពសៀមបានបង្ខំឲ្យព្រះបាទស្រីសុរិយោពណ៌ថ្វាយបង្គំព្រះបាទនរេស្វារៈ ក្នុងឋានៈជានគរតូចជាងបើទុកណាជាមានសក្តិជាព្រះឧបរាជដូចគ្នាក៏ដោយ ព្រះបាទស្រីសុរិយោពណ៌មិនព្រម ដោយលើកហេតុផលជាត្រកូលក្សត្រដូចគ្នា ហើយព្រះអង្គថ្វាយបង្គំតែព្រះមហាក្សត្រខ្មែរប៉ុណ្ណោះ ។

លើកក្រោយទៀតពួកមេទ័ពសៀមបានយកក្បាលខ្មោចទាហានភូមាទៅដោតតម្រៀបនៅកំពង់ទូកព្រះទីនាំងរបស់ព្រះបាទស្រីសុរិយោពណ៌ ព្រះអង្គបានខ្ញាល់យ៉ាងខ្លាំង ដោយចាត់ទុកជាការមើលងាយព្រះជេស្តាហើយក៏បានឈានដល់មានការឈ្លោះប្រកែកជាមួយព្រះបាទនរេស្វារៈ រហូតដល់សម្រេចចិត្តដកកងទ័ពលង្វែកត្រឡប់មកនគរវិញ ។

ព្រះបាទនរេស្វារៈ ក៏បានប្រកាសថាការដកទ័ពថយរបស់ក្រុងលង្វែកជាការបំពានសន្ធិសញ្ញាសម្ព័ន្ធមេត្រីភាពរវាងនគរទាំងពីរ ហើយចាត់ទុកជាប្រយោជន៍ដើម្បីឈ្លានពានកម្ពុទេសឡើងវិញ ។

ព្រះបាទសត្ថាព្រះអង្គបានខ្ញាល់ និងងឿងឆ្ងល់ជាមួយព្រះបាទស្រីសុរិយោពណ៌ពីការដកទ័ពមកវិញ ទាំងការសឹកមិនទាន់បានបញ្ចប់ ប៉ុន្តែក្រោយពីបានស្តាប់យល់ដំណើរសេចក្តីហើយ ព្រះអង្គក៏លាន់ព្រះឱស្ឋថា៖ «សៀមចង់បំពានមើលងាយព្រះជេស្តាក្រុងលង្វែក ហើយអំណេះតទៅពួកសៀមនឹងជាសត្រូវរបស់ក្រុងលង្វែក» ។

បញ្ជាក់៖ មានប្រវត្តិវិទូជាច្រើនបានសរសេរឈ្មោះស្តេចសៀមថា ព្រះបាទ«នរិនសូរ ឬនរេនសូរ» ។ 
សំរាប់ខ្ញុំគិតថាមិនត្រឹមត្រូវទេ! ដោយផ្អែកលើប្រវត្តិសាស្ត្រអក្សរសាស្ត្រសៀម គឺជាការចម្លងចេញពីអក្សរខ្មែរ (ប្រភពតួរអក្សរខែ្មរមកពីអក្សរ បល្លវៈ ឥណ្ឌាខាងត្បូង) សៀមកាត់សក់ និងមិនសរសេរព្យាង្គតម្រួត ហើយប្រើការប្រកបបែបសំស្ក្រឹត ដោយមិនមានឃោសៈ និងអឃោសៈដូចការប្រកបបែបមគធភាសា~បាលី ដោយស្រៈជាតួកំណត់សម្លេង ដូច្នេះពាក្យថា นเรศวร អានតាមសំនៀងសៀមថា «ណ.រ៉េ.សួន» មកពីពាក្យសំស្ក្រឹត «នរ+ឥស្វារៈ ឬ นร+อิศวร» ជាពាក្យមួយមានន័យថា «នរេស្វារៈ» ជាឈ្មោះត្រឹមត្រូវជាង ។

ប្រភព៖ ឃុនបរមវិសេសៈ ហ្លួងរតនៈសម្បត្តិ

មតិយោបល់

គួរដឹង3 hours ago

ភ្ងាក់ខ្លួនព្រើត! ចំណុចខ្លាំងទាំង៨ ជួយវៀតណាមពីប្រទេសក្រីក្រទៅជាខ្លាសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ី!

គួរដឹង3 hours ago

អស់បារម្ភពិបាករៀនឬទន្ទេញ! អ្នកវិទ្យាសាស្ដ្ររកឃើញ “បន្ទះឈីប”បញ្ចូលចំណេះដឹងចូលក្នុងខួរក្បាល

ពីនេះពីនោះ7 hours ago

សាហាវណាស់! ប្តីដែលលួចទៅការប្រពន្ធថ្មីស្ងាត់ៗ គឺធ្លាប់ប្រើអំពើហិង្សា និងគំរាមអារក សម្លាប់ប្រពន្ធ ហើយថែមទាំងចោទប្រពន្ធថាលួចលុយចំនួន…(មានវីដេអូ)

ពីនេះពីនោះ7 hours ago

រំភើបស្ទើរស្រក់ទឹកភ្នែក! ពេលនេះ កីឡាការិនីតេក្វាន់ដូកម្ពុជា ស៊ន សៀវម៉ី ដណ្តើមបានមេដាយមាសជូនជាតិហើយ ក្រោយឈ្នះម្ចាស់ផ្ទះហ្វីលីពីន (មានវីដេអូ)

ពីនេះពីនោះ13 hours ago

ព្រោះតែជំងឺបាក់ទឹកចិត្ត ធ្វើឲ្យកូនខ្មែរដ៏ពូកែមួយរូបមានសតិមិនល្អ និងធ្លាក់ខ្លួនជាអ្នកសុំទាន តែគាត់នៅតែរក្សាទ្រឹស្តីល្អៗ និងនិយាយភាសាបរទេសបានល្អដដែល (មានវីដេអូ)

Trending

Copyright © 2019 ANARCHAK